?

Log in

No account? Create an account

COGITO ERGO SUM

ՄՏՔԵՐ ԵՎ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ճգնաժամի ավա՞րտ, թե՞ նոր անկման նախերգանք
vimana777

Համաշխարհային ճգնաժամը մեծ հարված հասցրեց աշխարհի գրեթե բոլոր պետություններին. վնաս կրեցին համաշխարհային տնտեսության բոլոր ոլորտները: Վերջին շրջանում նկատվող որոշ դրական փոփոխությունները կարող են հիմք տալ ենթադրելու, թե ճգնաժամն արդեն ավարտվել է, սակայն առկա փաստերը վկայում են, որ այս ճգնաժամը համակարգային է և չի կարող վերանալ, եթե չկատարվեն համակարգային փոփոխություններ:

Իրականացվող միջոցառումներն իրենց բնույթով ավելի շուտ նպատակ ունեն մեղմել ճգնաժամի հետևանքները` առանց վերացնելու ճգնաժամ ծնող պատճառները: Ճգնաժամը նախ և առաջ ԱՄՆ-ի ֆինանսատնտեսական ոչ արդյունավետ համակարգի արդյունք է, իսկ մյուս երկրները տուժեցին, քանի որ ֆինանսական թելերով ամուր շաղկապված էին ԱՄՆ-ին: Եթե դիտարկենք XX դարում տեղի ունեցած ճգնաժամերը, ապա պարզ կդառնա, որ դրանք ընթացել են ալիքաձև: Յուրաքանչյուր անկման հաջորդում է վերելք, իսկ  վերելքին` նոր անկում:

1929 թ. սկսված մեծ դեպրեսիան ԱՄՆ-ում հաղթահարվեց այն ժամանակ, երբ սկսվեց Երկրորդ աշխարհամարտը. ռազմական պատվերների կտրուկ ավելացումը հնարավորություն տվեց ավելի հզորացած դուրս գալու պատերազմից: ԱՄՆ-ի հաճախակի ճգնաժամների մեջ հայտնվելու հանգամանքը պայմանավորված է նրանով, որ 1913 թ. հիմնադրված երկրի կենտրոնական բանկը (Դաշնային պահուստային համակարգ (ԴՊՀ)) լիովին անկախ կառույց է և հաշվետու չէ պետությանն իր գործունեության համար:

Իրականացնելով դոլարի անվերահսկելի ու մեծաքանակ արտադրություն` բանկն այդ գումարը որոշակի տոկոսադրույքով տրամադրում է կառավարությանը: Եվ քանի որ դոլարը նաև համաշխարհային հիմնական արժույթն է, դոլարի քանակի անկառավարելի աճը ուղղակիորեն հարվածում է բոլոր մասնակից երկրներին: Աշխարհի համախառն արտադրանքն իր աճի տեմպերով չի հասնում դոլարի ավելացման տեմպերին` առաջացնելով դոլարի արժեզրկում (ինֆլյացիա) և ապրանքների գների աճ: Իրավիճակը ցնցումային չէր, քանի դեռ ԱՄՆ-ն ոսկով ապահովում էր իր արժույթի գինը: Սակայն 1976 թ. լողացող փոխարժեքների համակարգին անցում կատարելով և հրաժարվելով դոլարի ոսկով ապահովումից` վերացավ դոլարի արժեզրկումը խոչընդոտող հիմնական զսպաշապիկը, և այդ պահից աշխարհի հիմնական արժույթը ոչնչով ապահովված չէ:

Տասնամյակների ընթացքում ԴՊՀ-ն նաև նպաստել է բնակչությանը տարատեսակ վարկերի (հիպոթեկային, սպառողական) անսահմանափակ տրամադրմանը, ինչը պարբերաբար հանգեցրել է նրան, որ բնակչության զգալի մասը, հայտնվելով պարտքերի մեջ և  կորցնելով աշխատանքը, զրկվել է այն ամենից, ինչ ձեռք է բերել նախկինում վարկերի միջոցով:

Դոլարի անհուսալիության ուղղակի հետևանք էր 1999 թ. նոր արժույթի` Եվրոյի ստեղծումը: Այս հանգամանքը որոշակիորեն մեղմեց երկրների կախվածությունը  դոլարից: Այժմ ԱՄՆ-ն, օգտագործելով Հունաստանի ծանր վիճակի խաղաքարտը, հարձակում է սկսել եվրոյի նկատմամբ, որի փոխարժեքը անկում է ունեցել: Սակայն, ամենայն հավանականությամբ, ԵՄ հիմնասյուների` Գերմանիայի և Ֆրանսիայի ջանքերով կհաջողվի խուսափել հետագա անկումից և դուրս գալ ճգնաժամից: Ոսկին նույնպես դիտարկվում է որպես ճգնաժամից  խուսափելու փորձված տարբերակ: Եթե 2008 թ. վերջերին ոսկու մեկ տրոյական ունցիան արժեր շուրջ 750$, 2010 թ. մայիսի տվյալներով` ոսկու գինը տատանվում է 1225 $-ի սահմաններում (ըստ ոսկու գրաֆիկի` աճը հավանաբար կշարունակվի): Այսինքն` ճգնաժամի թեժ շրջանում փախուստը արժույթներից մեծացրել է ոսկու պահանջարկը` հանգեցնելով դրա գնի բարձրացմանը: Ուստի տրամաբանական է, որ քանի դեռ ոսկու գինը աճի միտում ունի, ճգնաժամը ավարտված համարել չի կարելի: Արծաթի, պլատինի և մյուս մետաղների գները նույնպես աճել են:

Ներկայիս թվացյալ առողջացումը ճգնաժամի  անկման ալիքին հաջորդած հակաալիք էր, որին պետք է հաջորդի նոր անկում:

Մի կողմից` ԱՄՆ ռազմարդյունաբերական համալիրը պահանջում է նոր պատերազմներ և նոր ռազմական պատվերներ, մյուս կողմից` այդ պատերազմների սանձազերծումը ավելի է մեծացնում ԱՄՆ պետական պարտքի բեռը` առաջացնելով տնտեսության մյուս ոլորտների անհամաչափ զարգացում: Պարզ է, որ ռազմարդյունաբերական համալիրի գերակայությամբ գործող և անընդհատ պատերազմելու կարիք ունեցող համակարգը չի կարող արդյունավետ լինել և երկար գոյատևել: Պատերազմների միջոցով նոր աշխատատեղերի ստեղծումը, գործազրկության մակարդակի նվազեցումը և այլ խնդիրների լուծումը փակուղային է և ի վերջո ստեղծելու է մի վիճակ, երբ «փոս փորողն ընկնելու է իր փորած փոսը»: ԱՄՆ-ի ներկայիս քայլերը ֆինանսական ոլորտի կարգավորման ուղղությամբ (նորանոր քանակի դոլարային հատկացումներ տնտեսության մեջ) նման են վիրաբուժական միջամտության կարիք ունեցող հիվանդին կոսմետիկ վիրահատությամբ բուժելու փորձերի, ինչն ավելի է բարդացնում իրավիճակը:

Ի՞նչ հնարավոր  տարբերակներ կան  ճգնաժամից դուրս գալու  համար

- Աշխարհում բազմաթիվ թեժ կետերի առկայության պայմաններում, որպես ճգնաժամից դուրս գալու տարբերակ, ԱՄՆ-ն կարող է դիտարկել լոկալ և նույնիսկ համաշխարհային պատերազմի սանձազերծումը, ինչը հնարավորություն կտա իրականացնելու համակարգային փոփոխություններ, ստեղծելու նոր ֆինանսատնտեսական մոդել, որի արդյունքում կառաջանան ուժային նոր կենտրոններ:

- Ճգնաժամը հաղթահարելու մյուս տարբերակը կարող է լինել բազմարժութային ֆինանսական համակարգի ստեղծումը` յուանի, եվրոյի, ռուբլու և այլ ռեգիոնալ արժույթների հավասարաչափ ընդգրկմամբ` բացառելով որևէ արժույթի գերայությունը աշխարհում: Դա պետություններին հնարավորություն կտա դիվերսիֆիկացնելու ֆինանսական քաղաքականությունը և ավելի ճկուն գործելու պայմաններ ստեղծելու` զգալիորեն խուսափելով ցնցումային իրավիճակներից:

- Ներկայումս աշխարհի շատ երկրներում ստեղծված տնտեսական գործունեության  ֆիկտիվ ոլորտը (զանազան արժեթղթերի սպեկուլյացիա, բանկային տարբեր գործառույթներ, ծառայությունների սեկտորի անհամամասնական զարգացում իրական արտադրության հետ համեմատած) վաղ թե ուշ հանգեցնում է նմանատիպ ճգնաժամերի. ուստի արտադրական հնարավորությունների մեծացումը, ֆինանսա-կրեդիտային համակարգի խիստ վերահսկողությունը  և ավելի արդյունավետ նորագույն տեխնոլոգիաների ներդրումը  տնտեսության մեջ էապես կնպաստեն ճգնաժամի հաղթահարմանը: Յուրաքանչյուր պետության իրական հզորությունը պետք է հիմնված լինի  նյութական  բարիքներ ստեղծելու, ոչ թե թղթադրամներ արտադրելու վրա:

- Ճգնաժամից  դուրս գալու համար նպաստավոր կլինի, եթե Հայաստանը կարճ ժամանակամիջոցում էապես կրճատի դոլարային պահուստները, որդեգրի բազմաարժութային խնայողությունների զամբյուղ` տեղ հատկացնելով Եվրոյին, շվեյցարական ֆրանկին, ռուբլուն, յենին, յուանին և ոսկուն: Սա հնարավորություն կտա վնասներ չկրելու շատ մոտ ապագայում դոլարին սպառնացող կոլապսային իրավիճակներից և չվտանգելու փխրուն տնտեսական հավասարակշռությունը:

- Ի վերջո, այս ճգնաժամը նաև մարդկային հարաբերությունների, պետությունների գործելակերպի  և համոզմունքների ճգնաժամ է: Անպատասխանատու վերաբերմունքը երկիր մոլորակի նկատմամբ, տասնամյակներ շարունակ օգտակար հանածոների անխնա շահագործումը, շրջակայքը աղտոտելով երկրի էկոհամակարգին էական վնասներ հասցնելը և քաղաքակրթության այլ «բարիքներ» ստեղծել են մի իրավիճակ, երբ մարդը վերածվել է ապրանքներ սպառող էակի` մոռանալով հոգևոր պահանջմունքների մասին: Շարունակ նյութական բարիքների ետևից «վազելը» չի կարող գերնպատակ հռչակվել:

Ապագան կարող է իսկապես պայծառ և ապահով լինել, եթե պետությունները շեշտը դնեն անսպառ էներգատեսակների (քամի, ջուր, արև, ատոմ) վրա` չխախտելով մոլորակի հավասարակշռությունը, եթե ստեղծվեն արդարացի ֆինանսատնտեսական ենթակառուցվածքներ` յուրաքանչյուր երկրի հատկացնելով իրեն հասանելիք տեղը:

Հակոբ Վարդանյան

http://ankakh.com/2010/06/42618/

Copyright © 2010 — ankakh.com. All Rights Reserved.


Конец кризиса, или прелюдия к новому спаду?
vimana777

Мировой кризис повлиял практически на все государства мира: ущерб понесли все сферы мировой экономики. Некоторые позитивные изменения, наблюдаемые за последнее время дают основания полагать, что кризис закончился, однако факты показывают, что этот кризис носит системный характер и не может быть устранен, если не совершить изменений в системе.

Принятые меры, по своему характеру, скорее имели цель смягчить последствия кризиса, без ликвидации причин, его породивших. В первую очередь кризис является результатом неэффективной финансово-экономической системы США, а другие страны пострадали, так как были прочно связаны с США финансовыми нитями. Если вспомнить кризисы XX века, то станет ясно, что они были волнообразными. За каждым спадом следует подъем, а за подъемом – новый спад.

Великая депрессия, начавшаяся в США в 1929 г. была преодолена во время второй мировой войны: резкое увеличение военных заказов, позволило выйти из войны увеличив свою мощность. США часто оказываются в кризисных ситуациях и это обусловлено тем, что созданный в 1913 году центральный банк страны (Федеральная резервная система (ФРС) является полностью независимой структурой и неподотчетной государству относительно своей деятельности.

Производя неконтролируемый выпуск доллара в большом количестве, банк эту сумму предоставлял правительству под определенный процент. И поскольку доллар к тому же является основной мировой валютой, от неконтролируемого выпуска доллара напрямую пострадали все страны участники. Темпы роста мирового валового продукта не успевали за ростом доллара, что вызвало девальвацию доллара (инфляцию) и рост цен. Ситуация не была шоковой до тех пор, пока Соединенные Штаты обеспечивали свою валюту золотом. Однако, в 1976 г. перейдя к системе плавающих валютных курсов, и отказавшись обеспечивать доллар золотом, был устранен основной фактор, сдерживающий девальвацию доллара, и с того момента, основная валюта в мире не обеспечена ничем.

В течение десятилетий ФРС предоставляла населению различные кредиты (ипотека, потребительские) в неограниченном количестве, что регулярно приводило к тому, что значительная часть населения, имея задолженность и потеряв работу, лишалась всего, что было приобретено в рамках предыдущих займов.

Введение новой валюты – Евро – в 1999 году, стало непосредственным результатом ненадежности доллара. Это обстоятельство несколько смягчило зависимость стран от США. Сейчас Соединенные Штаты, используя тяжелую ситуацию, в которой оказалась Греция, начали наступление по отношению к евро, чей курс упал. Однако, скорее всего, усилиями Германии и Франции удастся избежать дальнейшего спада и выйти из кризиса.

Золото также рассматривается как фактор для избежания кризиса. Если в конце 2008 г. одна троянская унция золота стоила $ 750, то по данным на 2010 г. цена колеблется в пределах $ 1225 (в соответствии с графиком золота, рост скорее всего будет продолжаться). Другими словами, на пике кризиса увеличился спрос на золото, что привело к увеличению ее цены.  Поэтому логично, что пока цена на золото имеет тенденцию к росту, кризис не может считаться завершенным. Цены на серебро, платину на другие металлы также возросли.

Кажущееся восстановление было встречной волной, последовавшей за волной кризисного спада, за  которым последует новый спад.

С одной стороны, военно-промышленный комплекс США требует новых войн и новых военных заказов, с другой стороны, развязывание войны еще более увеличит государственный долг США, приводя к непропорциональному развитию других сфер экономики. Очевидно, что система, в которой господствует военно-промышленный комплекс, и которая постоянно нуждается в войне, не может быть эффективной и существовать долго.

Создание новых рабочих мест, сокращение безработицы и решение других проблем посредством войн заводит в тупик, и в итоге создается ситуация, когда в яму попадает тот, кто сам ее вырыл. Нынешние действия США в направлении урегулирования финансового сектора (новые долларовые ассигнования в экономике) схожи с попыткой вылечить пациента, нуждающегося в хирургическом вмешательстве, посредством косметической операции, что еще более усложняет ситуацию.

Каковы возможные пути преодоления кризиса?

- В  условиях существования в мире большого числа «горячих точек», в качестве варианта выхода из кризиса, Соединенные Штаты могут рассматривать развязывание локальной или даже мировой войны, что позволит осуществить системные изменения, создать новые финансовые модели, в результате чего возникнут новые центры власти.

- Другой версией преодоления кризиса может быть создание мультивалютной финансовой системы, в которой будут пропорционально задействованы юань, евро, рубль и другие региональные валюты, и исключено доминирование одной валюты над другими. Это позволит странам диверсифицировать финансовую политику, и действовать более гибко, избегая шоковых ситуаций.

- В настоящее время созданная во многих странах мира фиктивная сфера экономической деятельности (различные спекуляции ценными бумагами, безграничный рост сектора услуг по сравнению с реальным производством) рано или поздно приводит к аналогичным кризисам. Так что увеличение производственных мощностей, строгий контроль над финансовыми и кредитными системамы и внедрение в экономику более эффективных современных технологий, внесет существенный вклад в преодоление кризиса. Реальная сила каждого государства должна быть основана на создании материальных благ, а не на производстве банкнот.

- Для выхода из кризиса было бы полезным, если Армения за короткий промежуток времени существенно уменьшит долларовые резервы, примет многовалютную корзину сбережений, выделив место для евро, швейцарского франка, рубля, йены, юаня и золота. Это позволит избежать ущерба от коллапсовых ситуаций, в которых окажется доллар в самом ближайшем будущем, и не подвергать опасности нестабильную экономическую сбалансированность.

- В конце концов, этот кризис стал также кризисом человеческих отношений, государственной практики и убеждений. Безответственное отношение к окружающему миру, безжалостная эксплуатация природных ресурсов в течение десятилетий, причинение значительного ущерба экосистеме и создание других «благ» цивилизации, привели к ситуации, в которой человек, забыв о духовных ценностях, стал просто потребителем. А постоянная погоня за материальными благами, не может быть провозглашена сверхцелью.

Будущее действительно может быть ясным и безоблачным, если государства будут делать ставку на неисчерпаемые источники энергии (ветер, вода, солнце, атом), не нарушая баланса на планете, и без ущерба для нее, если будут созданы справедливые финансовые инфраструктуры, где каждой стране будет выделено должное место.

Акоп Варданян

http://ankakh.com/ru/2010/06/42618/

Copyright © 2010 — ankakh.com. All Rights Reserved.